تبلیغات
شیلات درشهرستان میانه - آنچه در مورد بیماری استرپتوكوكوزیس در ماهی باید بدانیم

بیماری استرپتوكوكوزیس

 

پرورش ماهی قزل آلا طی سالیان  اخیر با شتاب زیادی توسعه یافته است، مزارع جدید ساخته شده اند و میزان تولید  در واحد سطح افزایش قابل چشمگیری پیدا كرده است . همراه چنین توسعه ای كه افزایش تراكم ماهی را در واحد سطح طلب مینماید ، انواع بیماریهای  عفونی با سرعت هر چه تمامتر در جمعیت ماهیان پرورشی گسترش می یابند.یكی از مهمترین  بیماریهای عفونی، استرپتوكوكوزیز میباشد كه در صورت وقوع میتواند خسارتهای جبران ناپذیری را به صنعت پرورش ماهی وارد نماید. گزارشهای اولیه استرپتوكوكوزیس مربوط به سال 1975 میباشد كه از بیماری در كارگاههای قزل آلای رنگین كمان در ژاپن گزارش شده است پس از آن در سال 1966 دو مورد  همه گیری عفونت استرپتوكوكوسی در golden shiner   اتفاق افتاد.گزارش بیماری از ایالات متحده آمریكا توسط plumb و همكاران در سال 1972 با تلفات بیش از 50%در سواحل فلوریدا و خلیج مكزیكو صورت گرفت.(2)پس از آن بیماری بصورت انفرادی یا همه گیری از ماهیان آب شیرین و دریایی در بسیاری مناطق از جمله آفریقای جنوبی ،استرالیا ، سنگاپور،انگلیس و  نروژ ،چین،تركیه،اسپانیا،ایتالیاو كره  اتفاق افتاده است (5).در ژاپن از سال 1974 به بعد موجب بروز خسارات فراوان اقتصادی بر صنعت گیش دم زرد پرورشی شده است. عفونتهای استرپتوكوكی میتواند در مدت 3 تا 7 روز تلفات بیشتر از 50% را در جمعیت های ماهی باعث شود و بعضی موارد شیوع آن به شكل مزمن دیده شده كه روزانه تعدادی تلفات داده و مدت بیماری بیشتر از چندین هفته گزارش شده است . باكتری استرپتوكوكوس دارای قدرت تهاجمی بوده و در یك مطالعه آزمایشگاهی ،ماهیان زینتی دانیوس راه راه را با غلظت زیادی از باكتری در آب وارد نموده و باعث مرگ 100% ماهیان در عرض 2 تا 4 روز گردیدند .استرس نقش بسیار  مهم در شیوع این بیماری در جمعیت های ماهی  بعهده دارد و بعضی از عوامل ایجاد كننده استرس عبارتند از : درجه حرارت بالای آب ( مخصوصا در فصل تابستان ) حمل و نقل ماهیان ،تراكم زیاد در استخرها ،دستكاری ،كیفیت پایین آب شامل افزایش آمونیاك و یا نیتریت .

علائم كلینیكی قابل مشاهده  شامل شنای عمودی ،بیحسی ،سیاهی رنگ پوست ،اگزوفتالمی یك یا دو طرفه ، popeye (بیرون زدگی )یك یا هر دو چشم ،كدورت قرنیه ،هموراژی(خون ریزی) در داخل و یا اطراف كره چشم ، سرپوش آبششی ، قاعده باله ها ،منفذ مقعد، قلب و یا در نقاط دیگر بدن دیده میشود .  آسیت (ادم و باد كردگی شكم )و زخمهای پوستی نیز معمولا وجود دارد . در بررسی های كالبد گشایی ممكن است مایعات خون آلود در محوطه شكمی مشاهده شود.طحال بزرگ و قرمز رنگ ، كبد رنگ پریده ، تورم و آماس در اطراف قلب و كلیه نیز جلب توجه مینماید .استرپتوكوكها با آلوده نمودن مغز و سیستم اعصاب موجب شنای عمودی ماهیان میگردندوبایدتوجه نمودبیماری اغلب درتابستان ودردمای آب بالای 17درجه خودرانشان می دهد.

باكتری استرپتوكوكوس بصورت كوكسی گرم مثبت  (4/10×7/ ) میباشد كه زنجیرهای كوتاهی را ایجاد نموده و بیهوازی اختیاری  است كه پرگنه های كوچك ، سفید گرد و منظم را پس از 24 تا 48 ساعت در 25 درجه سانتیگراد ایجاد مینماید.

 

درمان:

به محض مشاهده علام مشکوک بایستی دامپزشکی رادرجریان گذاشت تا باکشت میکروبی باکتری شناسایی ودارو ودرمان تخصصی راشروع نمود.

آنتی بیوتیكها از قبیل اریترومایسین بمیزان 50تا 100 میلیگرم به ازا’ هر كیلو گرم وزن بدن ماهی در روز بمدت 12 روز و اكسی تتراسیكلین بمیزان 4 تا 5 گرم به ازا’ هر 45 كیلو گرم ماهی بمدت 12 روز تجویز می شود كه موجب قطع تلفات در طول دوره درمان و حداكثر تا 15 روز بعد میگردید. اما با گذشت زمان فوق تلفات با همان علائم مشخص شروع میشدبنا  بر این میتوان گفت كه  ، عفونتهای استرپتوكوكی ممكن است به شكل سیكلیك  عود نموده  و بیماری ظاهر گردد و بویژه در مواقعی كه استرسهائی در فارم وجود داشته باشد ،دیده میشوند. در دو مزرعه از لوامیزول بعنوان محرك ایمنی نیز استفاده ولی نتایج قابل توجهی بدست نیامد.پیشگیری بهترین روش مقابله با این بیماری است که بایستی موارد زیررا جهت اجتناب ازبیماری رعایت نمود:

1-بچه ماهیان ازمراکز مطمئن تهیه شودوازانتقال ماهیان مناطق مشکوک به بیماری خودداری کرد.

2-بعدازانتقال بچه ماهی درحوضچه قرنطینه برای چندهفته نگهداری نموده وچند باربچه ماهیان با کلرآمین   T (هالامید)ضدعفونی نمود.

3-وسایل پرورش ماهی ازقبیل تور،چکمه ،تانکرانتقال بچه ماهی واستخرهابه طورمرتب ضدعفونی شود.

3-مراقبت نماییم تاازانتقال آلودگی های محیطی به خصوص فضولات حیوانات به مزرعه جلوگیری شود واز ترددافرادمتفرقه بدون ضدعفونی کفشها جلوگیری گردد.

4-این بیماری دردمای بالای 17درجه خودرا نشان می دهدبنابرین ازافزایش دمای مزرعه بایدپرهیزکرد.

5-باکتری معمولا دررسوبات کف استخرمخفی می ماندوبه محض ایجاداسترس درماهی (استرس دمایی ،تغییرشرایط آب ،افزایش فاکتورفیزیکوشیمیایی مضرآب و...)به ماهی حمله می کندپاک وتمیزنگهداشتن آب وجلوگیری ازاسترس ماهی نقش زیادی درکنترل بیماری دارد.

6- ماهیان واستخرها به صورت دوره ای باهالامیدضدعفونی شود.

7-تلفات ماهیان بلافاصله جمع آوری وبایستی دفن شود.

8-عدم انتقال آب ماهیان پرواری به استخربچه ماهیان.

در صورت مشاهده علائم بیماری و تلفات غیر عادی در مزرعه بلافاصله اقدامات زیر انجام شود:

·         ارسال نمونه زنده به آزمایشگاه جهت كشت باكتریایی و آنتی بیوگرام.

·         قطع كامل غذا در استخرهایی كه علائم بیماری دارند.

·         استفاده از حمام نمك طعام به میزان یك كیلوگرم در متر مكعب.

·         قرنطینه استخرهایی كه علائم بیماری دارند.كاهش دمای آب

·         در صورت مثبت بودن آزمایش باكتریایی انجام آنتی بیوتیك تراپی توسط آنتی بیوتیك های مجاز زیر نظر دكتر دامپزشك

·      اطلاع به مزارع اطراف به خصوص مزارع پایین دست كه از یك منبع آبی مشترك استفاده می نمایند تا در صورت مشاهده علائم مشابه عملیات فوق در آن مزارع انجام شسود.

·         پس از كاهش تلفات و رسیدن به حد تلفات عادی روزانه ،هفته ای یك بار حمام نمك یا سایر ضدعفونی كننده ها تا عرضه ماهی به بازار ادامه یابد.

·         خشك نگه داشتن كارگاههای آلوده و ضد عفونی استخرها قبل از وارد كردن ماهیان به استخرها

*واكسیناسیون علیه این بیماری سبب افزایش مقاومت ماهی ، سلامت ماهیها و بهبود وضعیت بهداشتی ماهیان می شود  در نتیجه سبب افزایش رشد ، كاهش تلفات ماهی ، بهبود ضریب تبدیل غذایی و كاهش ضایعات غذا می گردد .لازم به ذكر است كه باید فقط ماهیان سالم را واكسینه نمود . برای فعال شدن دستگاه ایمنی باید به ماهی فرصت كافی داد به عبارت دیگر می بایست در زمان مناسب و قبل از زمان احتمال شیوع بیماری واكسیناسیون را انجام داد. زیرا مدتی طول می كشد تا آنتی ژن واكسن دستگاه ایمنی بدن ماهی را وادار به تولید آنتی بادی كند و این امر بستگی به درجه حرارت آب دارد.

واكسیناسیون را می توان به صورت غوطه وری ، خوراكی و تزریقی انجام داد. به منظور افزایش اثرواكسن و بالا بودن سطح ایمنی و افزایش دوره ایمنی ، واكسن یاد آور و مواد تحریك كننده پاسخ ایمنی نیز بكار برده شود .

مناسب ترین دما برای واكسیناسیون 10-8 درجه سانتی گراد می باشد.